Anatomie: de vacht is kort en donkerbruin, fijn en dicht met ongeveer 800 haren per vierkante millimeter. De vacht heeft 2 lagen; een wollige onderlaag en een langere en dichtere daarboven. Samen kunnen deze lagen lucht vasthouden en daardoor blijft het vogelbekdier droog, zelfs bij lange perioden onder water. Het vogelbekdier heeft een 2 inch grote snavel, een platte, harige straart en een ongeveer 2 foot lang lichaam. De vacht op de staart is anders, borsteliger dan de vacht op het lijf en de graafwerkzamheden maken de vacht op de staart vaak meer 'versleten' van uiterlijk (niet dat dat 'het beest' iets kan schelen :-). In de platte harige staart wordt vet opgeslagen, voor lange koude winters in ijskoud water. Vogelbekdieren hebben haarloze voorpoten met vliezen, die helpen bij het zwemmen. Hoewel de achterpoten ook vliezen hebben zijn zij meestal naar achter tegen de staart gevouwen, behalve wanneer ze gebruikt worden om te sturen of om te remmen. Het vogelbekdier is op het land niet zo mobiel, maar dankzij de vliezen van de voorpoten die zich voorbij de tenen uitstrekken, kan het zichzelf op zijn 'knokkels' voortbewegen. De grootte van vogelbekdieren varieert per locatie.

Voortplanting: mama vogelbekdier legt gewoonlijk twee kleine eieren die aan de vacht van haar buik blijven plakken. De babies moeten zich een weg naar buiten banen met hun eiertand en dan zichzelf 'vastmaken' aan mamma's buikhaar. De melk komt uit tepels vlakbij en doordrenkt de vacht; de vogelbekdierbabies zuigen dat op.

Het is een gek dier, dat vogelbekdier: het legt eieren en is een zoogdier... maar het is eigenlijk alleen maar een wezen dat gespecialiseerd is in wat vogelbekdieren het beste kunnen: zwemmen, eten en graven. In de oevers van de waters waar het vogelbekdier leeft, graaft het 50 foot lange tunnels en het gebruikt zijn voeten met vliezen om als een hondje rond te zwemmen. De snavel is een gestroomlijnde neus en mond om bodem-delicatessen als garnalen te ruiken en op te eten.

Het vogelbekdier sluit zijn oren en ogen onder water (als ze zwemmen zijn ze duidelijk anders dan andere Australische zoogdieren door de afwezigheid van zichtbare oren). Hoe het dan eten vindt in de donkere diepten? Met zijn gevoelige snavel. De snavel van vogelbekdieren is geen snavel als die van een vogel; de snavel is zacht en flexibel, net als onze neus!

Net als een cowboy hebben mannelijke vogelbekdieren hebben sporen aan hun voeten (achter). Maar de sporen van een cowboy zijn niet giftig; de sporen van een vogelbekdier wel: er komt gif uit na een snelle trap. De steek van een vogelbekdier is krachtig genoeg om mensen ziek te maken en een hond dood te laten gaan!